Eşya Hukuku Kapsamında Eşya Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

Eşya Hukuku Kapsamında Eşya Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

Eşya Hukuku Kapsamında Eşya Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

Medeni hukuk alt dalları içerisinde eşya hukuku da yer alır ki eşya hukuku kapsam bakımından fazlası ile geniştir. Ancak eşya hukukunda eşyanın tanımı yapılır iken gündelik eşya kavramı ile ters düşen bazı kavramlar ile karşılaşmanızın mümkün olduğunu daha baştan sizlere belirtmiş olalım.

Eşya Nedir?

Medeni hukuk da eşya; üzerinde fiili hakimiyetin kurulabildiği, sınırlandırılması mümkün olabilen, maddi niteliklerde olan, kişiliğin tamamı ile dışında kalan tüm nesnelerin, olduğu söylenir. Yani en genel örnek ile; okyanus bir eşya mıdır, değildir. Ancak bu okyanus üzerinden bir şişeye su doldurulur ise o şişeye doldurulan su da o şişe de bir eşya olacaktır. Çünkü; okyanus üzerinde hakimiyet kurulması söz konusu değil iken bir şişe suya hakimiyetin kurulabilmesi elbette ki söz konusudur. Hakimiyet kurulmasından kasıt anladığınız gibi; eşyanın kontrol altında tutulabilmesini sağlayabilmektir. Bununla birlikte bir eşya mutlaka elle tutulabilir, gözle görülebilir olmalıdır. Hukuk dünyasında duyu organları ile algılanamayan varlıkların tamamı eşya kavramının dışında kalır ve hukuk dünyası bu varlığı kanıtlanamayan nesneleri kolayca kabul etmez. Şimdi akla ilk gelen şey; elektrik olacaktır tabii. Elektrik bir eşyadır, çünkü elektrik duyu organlarınca algılanması mümkün olabilecek bir şeyin ifadesidir. Milimetrik hesapları söz konusudur.

Eşyanın Kişilik Dışı Olması Nedir?

Eşyanın kişilik dışı olması bir gereklilik olarak hukuk dünyasında yer alır ki bu durum aslında insanları korumak maksatlıdır. Yani; bir insanın veya da bir insan bedeninin hukuk dünyasında eşya olarak algılanabilmesi söz konusu dahi değildir. Akla ilk gelen elbette ki cesedin ne olduğu olacaktır ki; ceset bir eşya değildir. Cesedin kullanılması bir eşya ile aynı nitelikte olamayacaktır ki eğer bu tarzda davranışlar sergilenir ise; eşya alınır ve satılır ise bu durum hukuk dünyasında bir suçu teşkil edecektir. Peki, insan organlarına eşya denilebilir mi? Hayır, denilemez. İnsan cesedi ne ise insan organları da odur. Ve eşya gibi alınıp satılması durumu da yasal değildir. Bununla birlikte organ nakilleri için yapılan organ bağışları bir suçu teşkil etmez çünkü amaç ticari ilişki değildir. Burada ölmüş bir kimsenin organlarının izin alınması sureti ile başka bir kimsenin hayatını devam ettirebilmesi açısından kullanabilmesi göz önünde tutulur. Peki, bir paket kan eşya mıdır? Buna sakın hayır demeyin. Çünkü eşya neydi? Sınırlandırılabilen, üzerinde hakimiyet kurulabilen bir şeydi. Bu durumda bir paket bağışlanmış olan elbette ki eşya niteliğindedir ancak uygunsuz kullanımı ve yasa dışı işlemlerin yapılması; alınıp – satılması uygun değildir ve hukuka aykırı sayılır. Nedeni ise; insan parçası olduğu içindir. Peki, takma diş ve implant diş bir eşya mıdır? Burada çok önemli bir kıstasa gitmeniz gerekir.

  • Eğer siz; sizden ayrılabilen ve bu ayrılma durumunda herhangi bir sağlıksal sorun meydana getirmeyen ayrıntıları kullanıyor ve kolayca çıkarabiliyor iseniz; o halde o kullanmış olduğunuz ayrıntı bir eşyadır, denilir. Yani takma diş bir eşyadır.
  • Ancak sizin bedeninize sonradan eklenen ve sonradan eklenmesine rağmen bedeninizden kolayca ayrılamayan ve ayrılması halinde çeşitli sağlık sorunlarını ortaya çıkaran parçalarınız var ise; bu parçalar bir eşya niteliğinde değildir. Yani implant bir eşya değildir. Sonradan eklenmiştir, evet. Ancak bu eklentinin çıkarılması hiç de kolay değildir ve bununla birlikte eğer implant çıkarılır ise; o halde kişiye ciddi kan kaybı sorunları oluşturabilir.

Bu durumu örnekler ile çok daha fazla netleştirebilirsiniz. Mesela bir lens eşya iken bir kalp pili eşya değildir. Gibi arttırabilirsiniz. Yani en son; çıkarılması ve takması kolay ise o halde o eklenti bir eşyadır. Ancak tam tersi; çıkarılması ve takması zor ise; o halde o eklenti bir eşya değildir.

Eşya Çeşitleri Nelerdir?

  1. Basit eşya; basit eşyaların tamamı doğada yalın halde bulunurlar. Yani; eklentileri veya sonradan onlara konulmuş ola bir eşya sayılmasa dahi parçaları yoktur. Basit eşya için verilen en net cevap; elma olabilir. Yani esas olan tek bir maddedir.
  2. Bileşik eşya; bileşik eşyada; iki farklı olan basit eşyanın birleşmiş olmasının ifadesidir. Aslında basit olan iki eşyanın bağımsızlığını yitirmesi esaslı konudur. İki farklı eşya düşünün ki bu iki farklı basit eşyanın birleşmesi ile yeni bir bileşik eşya oluşsun ve bu bileşik eşyaların ayrılması bir daha söz konusu olmasın. Ayrılsalar dahi tek başlarına kullanılabilme hakları olmasın. Mesela bir tükenmez kalemi düşünün. Eğer bu tükenmez kalem mürekkebi ile ayrılır ise ne olur? O halde; mürekkepte, ilgili kalemin metalleri de bir daha ayrı ayrı kullanılamayacaktır.
  3. Eşya topluluğu; eşyaların birden fazlasının bağımsızlıklarını korumaları sureti ile birleşmeleri halinde ortaya; eşya topluluğu çıkar. Yani bu eşya topluluklarının ayrılmaları söz konusu olabilir ve ayrılmaları halinde bağımsız olarak hepsinin tekrar kullanılabilmeleri söz konusu olur. Koltuk takımı gibi. Burada aslında; tekli koltuklar da üçlü koltuklarda, yemek masaları da tek tek kullanılabilir olduğu halde; birlikte kullanılması tercih edilir ve nihayetinde bir eşya topluluğu olmuş olur.
  4. Devredilebilir eşya; bir eşyanın zilyetliğinin yahut da mülkiyetinin farklı bir kimseye devredilebilir olması, o eşyanın özellikleri içerisinde devredilebilirliğin olduğunu gösterir. Mesela; bir otomobil devredilebilir.
  5. Devredilemez eşya; bir eşyanın devredilemez olması; o eşyanın devredilemeyen eşya olduğunu gösterir. Yani aslında; devredilebilir eşyanın tam tersidir.
  6. Bölünebilir eşya – bölünemez eşya; bir eşya eğer bölünebiliyor ve bölünebilir olması halinde de parçalarının tamamı bağımsız olarak kullanılmaya devam edebiliyor ise; o halde o eşya bölünebilirdir, denir. Ancak tam tersi; bir eşya bölünemiyor ve bölünmesi halinde de sorunlar oluyor ve parçaları kullanılamıyor ise, o eşya bölünemez eşyadır.
  7. Tüketilebilir eşya – tüketilemeyen eşya; kullanılması halinde yok eşyalar, tüketilebilir eşyalardır. Ekmek örneğin; tüketilebilen bir eşyadır. Yani ekmeğin tüketilmesi halinde fiili varlığı yok olur. Ancak tüketilemeyen eşya ise; tüketilmesi halinde yok olmaz. Yani tüketilir ancak eşyanın fiili varlığı kalır, eksilmez. Örneğin otomobil tüketilen bir eşya değildir. Ne kadar kullanılsa da eskir, amortismanı edilir, ancak varlığı yok olmaz.
  8. Misli eşya – misli olmayan eşya; misli eşya aslında ölçülebilen eşyanın ifadesidir. Sayılabilen, tartılabilen, ölçülebilen, ikamesi mümkün olabilen eşyaların tamamı mislidir. Ancak misli olmayan eşyaların ise; ölçülmesi ve sayılması mümkün dahi değildir. Bu eşyalar ferden bellidirler. İkameleri de söz konusu değildir. Yani ünlü bir ressamın tablosu nasıl ölçülebilir ya da bu tablonun bir ikamesi nasıl bulunabilir? Misli eşya yani misli ile belli eşya aslında cins eşyadır da. Misli olmayan eşya ise; ferden belli olduğu için bir mislinin belli olması mümkün olmadığı için cinsi ile belli olmayan eşyalardır da denilir.

Hayvanlar Eşya Mıdır?

Medeni hukukun alt dalı olan eşya hukukunda hayvanlarda yer alır. Yani aslında en başta belirttiğimiz gibi hukuka uygun olan eşya kavramlarının bir kısmı gündelik hayatta kendine yer bulamaz. Hayvan severler ne kadar karşı çıksalar da hayvanlar medeni hukuk kapsamında eşya olarak nitelendirilirler ki bunların ticari özellikleri söz konusudur. Yani, bir atın yahut da eşeğin ticari olarak alınıp satılabilmesi söz konusu olabilir. Bu durumun hukuka uygun olmadığını kimse söyleyemez. Eşya hukukunu iyi kavrayabilmek için mutlaka tüm kavramlarına hakim olmanın gerekli olduğunu da hatırlatalım.

 

Gelen Aramalar: misli eşya nedir
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ